Braadbaart, Izaäk

I Braadbaart

Geboren op 23 januari 1871 als oudste zoon uit gezin van acht kinderen van de joodse bakker Nathan Hela Braadbaart (Zaandam 23 februari 1846-Dordrecht 25 februari 1912) uit Dordrecht en Theodora Witstijn (Dordrecht 4 augustus 1844-20 november 1918), dochter van een broodbakker. Hij huwde op 16 november 1905 te Breda met Magdalena Maria (Leen) Marneef (Nijmegen 3 augustus 1882-? 13 juli 1961), met wie hij een dochter en een zoon kreeg. Braadbaart doorliep de lagere school en vervolgschool, werkte op de bakkerij van zijn vader tot zijn achttiende jaar. Ging daarna in de leer bij een klein sigarenmakerijtje. Hij werkte op een sigarenfabriek in Brussel en kwam in 1900 bij de Oisterwijkse sigarenfabriek De Huifkar van Hamers terecht. Braadbaart woonde in bij de weduwe Vriens-Denissen van hotel-café De Gouden Leeuw. Hij werd bij Hamers chef van de sorteerderij. Hij kreeg verkering met de 'Bossche' Magdalena Maria (Leen) Marneef , die als ringster op de sorteerderij werkte. De geestelijkheid trachtte het huwelijk van de jood Braadbaart met een katholieke vrouw te verhinderen. De pastoor noemde Braadbaart en andere niet katholieken "de akelige twee procent". Braadbaart kon in Oisterwijk blijkbaar geen woning vinden en vertrok op 2 augustus 1905 naar Breda. Daar huwde hij Leen Marneef. Pas veel later keerde het gezin terug in Oisterwijk. Braadbaart woonde toen in het koetshuis van villa De Huifkar op de hoek Gemullehoekenweg-De Lind. Het huwelijk zorgde er bovendien voor dat Izaäk en zijn vrouw werden uitgestoten door de orthodox-Joodse familie Braadbaad. Ook de streng roomse familie Marneef wilde niks meer te maken hebben met het gemengd gehuwde paar. Toen Izaäk in 1935 ontslagen werd op de sigarenfabriek De Huifkar, zette directeur Hamers hem ook uit het huisje. Iets later (in elk geval al in 1936) werd Braadbaart als fabriekschef opgevolgd door zijn zoon Nico Jacobus (Breda 16 augustus 1917-24 augustus 1989), die in de oorlog ontslag nam (moest nemen). Nico leerde het vak van de sorteerder Bart Heesakkers. Theodora (Dora) Braadbaart (Breda 18 juni 1906-Epe 26 augustus 1995), een dochter van Izaäk, verrichtte op het kantoor het werk voor de expeditie (facturen). Izaäk vertrok rond 1 maart 1937 uit Oisterwijk naar Tilburg (Loudonstraat 23). Zijn zoon Nico woonde met vrouw en zoon vanaf februari 1936 al in Oisterwijk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog (1943) woonde Izaäk nog altijd op hetzelfde adres in Tilburg. als gemengd gehuwde Jood werd hij niet gedeporteerd. Hij was met zijn gezin de enige van de nazaten van zijn vader die de oorlog overleefde. Hij stierf op 13 november 1952 te Vlaardingen.

Literatuur: Ad van den Oord, Siebe Thissen, Jaqcueline de Vries, De Huifkar, een geschiedenis van de fabriek en haar personeel (Oisterwijk 1988).